Neden her şeyimize Ankara karar veriyor

16 Kasım 2026 11:36
.

Türkiye'de son yıllarda hemen her alanda dikkat çeken bir yönetim anlayışı var: Merkezileşme…

Eğitimden sağlığa, ekonomiden kamu yönetimine kadar pek çok konuda kararların giderek daha fazla merkezde toplandığı bir sistemle karşı karşıyayız. Ankara'da alınan kararların, Türkiye'nin dört bir yanındaki kurumları, yöneticileri ve vatandaşları aynı biçimde şekillendirmesi bekleniyor.

Ankara’dan bakınca iller çok uzakta çok küçük, çok önemsiz görünüyor.

Kocaeli de öyle görünüyor.

Oysa Türkiye gibi büyük, farklı ihtiyaçları, farklı öncelikleri ve farklı dinamikleri olan bir ülkede her sorunun çözümünü merkezden beklemek ne kadar doğru?

 

ARTIK REKTÖR BELİRLEMEYECEK

Son örnek üniversite hastaneleri…

Cumhurbaşkanın imzasıyla yayımlanan 11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile üniversite hastanelerinin yönetiminden mali yapısına, personel planlamasından başhekim atamalarına kadar pek çok konuda yeni bir koordinasyon mekanizması oluşturuluyor.

Üniversite Hastaneleri Koordinasyon Komitesi kuruluyor. YÖK başkanlığında faaliyet gösterecek komitede Cumhurbaşkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile SGK temsilcileri yer alacak.

Üstelik üniversite hastanelerinde başhekimlik görevine getirilecek isimler için de yeni bir değerlendirme mekanizması da devreye giriyor. Rektörün belirleyeceği üç aday arasından komite bir ismi rektöre önerecek.

İlk bakışta koordinasyon, denetim, mali disiplin ve hizmet kalitesini artırma hedefleri kulağa oldukça makul geliyor. Üniversite hastanelerinin mali sorunları var mı? Var. Kaynakların verimli kullanılması gerekiyor mu? Elbette. Hizmet kalitesinin artırılması şart mı? Kesinlikle.

Ancak asıl mesele şu: Bütün bunları çözmenin yolu daha fazla merkezileşmek mi?

 

HER ŞEYİ ANKARA BİLİR Mİ?

Bir hastanenin sorununu en iyi kim bilir?

O hastanede çalışan hekim, hemşire, sağlık personeli, hastane yöneticisi ve elbette o hizmetten yararlanan vatandaş…

Kocaeli Üniversitesi Hastanesi'nin ihtiyaçlarıyla başka bir şehirdeki üniversite hastanesinin ihtiyaçları aynı mı? Birinin öncelikli sorunu fiziki kapasiteyken diğerinin personel eksikliği, bir başkasının mali yapısı olabilir.

Bunları Ankara'daki bir komitenin bütün ayrıntılarıyla değerlendirmesi ne kadar mümkün?

Merkezî yönetimin görevi elbette standartları belirlemek, kaynakları adil dağıtmak, koordinasyonu sağlamak ve denetim yapmak. Ancak yerel yöneticilerin inisiyatif alanını daraltan, karar alma yetkisini yukarıya taşıyan bir sistem zamanla bürokrasiyi artırır. Karar alma süreçlerini uzatır, sorumluluğu belirsizleştirir ve yerelin çözüm üretme kabiliyetini zayıflatır.

Üstelik bu mesele sadece sağlıkla sınırlı değil.

 

EĞİTİMDE DE, SAĞLIKTA DA, YÖNETİMDE DE…

Eğitimde müfredattan okul yönetimine, öğretmenlerin ihtiyaçlarından yerel eğitim politikalarına kadar pek çok konuda merkezî kararların belirleyici olduğu bir sistem var.

Oysa bir ilçenin eğitim ihtiyacıyla başka bir ilçenin ihtiyacı aynı değil. Bir okulun fiziki koşulları, öğrenci profili, sosyal çevresi ve öncelikleri diğerinden farklı.

Benzer durum sağlıkta da geçerli. Her hastanenin, her şehrin, her bölgenin kendine özgü ihtiyaçları bulunuyor.

Elbette Ankara kural koyucu olmalı, denetlemeli. Ama yerel yöneticiler de yalnızca Ankara'dan gönderilen talimatları uygulayan bürokratlar olmamalı. Kendi bölgelerinin ihtiyaçlarını tespit edebilen, çözüm üretebilen ve kararlarının sorumluluğunu üstlenebilen aktörler haline gelmeli.

Çünkü bir yöneticiyi güçlü yapan yalnızca taşıdığı unvan değil, sahip olduğu yetki ve kullanabildiği inisiyatiftir.

Yetkisi olmayan yöneticiden başarı beklemek, sorumluluğu olmayan bir makam yaratmakla aynı şeydir.

Üniter yapıyı sarsmadan yerelde yöneticilerin yetkisi artırılmalıdır.

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazarın tüm yazıları
X